Sharon Stewart, Ella Kamerich, en Hanke Scheffer geven pianoles in de studio van Hands-on Piano in de wijk Alteveer in Arnhem: Contact
Voor meer foto's of video's, bezoek Activiteiten of HoP Vimeo.
Om te lezen over hoe wij de leerproces benaderen, zie HoP Gedachtegoed.
Hieronder leest U verder over ons.
Sharon Stewart
Ik ben geboren in Pasadena, Californië. Mijn oudere zus begon piano toen ik zes was, en ik herinner mij dat zij mij een keer les gaf. Ik vond het maar niks dat ik stil moest zijn en naar haar moest luisteren terwijl zij dingen uitlegde. Ik wou de hele tijd met mijn vingers op de toetsen zitten. Vanaf mijn zevende begon mijn ‘officiële’ piano-opleiding.
In 1996 ben ik definitief uit Amerika vertrokken. In het buitenland heb ik twee schooljaren (1994-95 en 1996-97) gewerkt voor het National Music Conservatory in Amman, Jordanië waar ik les gaf in theorie en piano. Vervolgens heb ik vijftien maanden in Parijs verschillende cursussen gevolgd aan het Conservatoire National de Région Boulogne-Billancourt (1997-98).
Sinds 1998 woon ik in Arnhem, en in dat jaar ben ik gestart met de opleiding als pianiste en docente op de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht. Tijdens mijn vier jaren bij de HKU heb ik piano gestudeerd bij Alexander Warenberg en pianomethodiek met Willy Muller (Leerplan 2002).
In het Koninklijke Conservatorium in Den Haag (KC) heb ik vier jaar (2001-2005) muziek/pianoles gegeven aan zeer jonge kinderen als docent in het Project Inleidend Piano Onderwijs. (Zie het PI-platform)
In 2002 startte ik de master Muziekpedagogiek aan het Royal Conservatoire The Hague. Mijn onderzoek richtte zich op feminismes, improvisatie en technologie binnen de muziekeducatie. Voor mijn afstudeerconcert in 2004 programmeerde ik werk van vrouwelijke componisten en speelde ik een eigen compositie. In 2005 studeerde ik met onderscheiding af.
Sinds 2002 wonen wij in de wijk Alteveer in Arnhem. Ik heb een Yamaha U3 upright piano in mijn pianostudio.
Naast mijn werkzaamheden als docente piano maak ik field recordings en geluidscomposities (SoundCloud en bandcamp) voor voorstellingen en installaties en ben ik Associate Editor of the Journal of Sonic Studies: CV Sharon Stewart. Vanaf september 2026 start ik een Professional Doctorate-traject aan Fontys Academy of the Arts. Daar onderzoek ik hoe artistieke luisterpraktijken kunnen bijdragen aan verbinding, zorg en nieuwe manieren van begrijpen, met bijzondere aandacht voor de ervaringen van mensen met Parkinson.
Ella Kamerich
Ella Kamerich behaalde haar Master of Music aan het ArtEZ Conservatorium Zwolle bij Frank Peters. Ze volgde aanvullend lessen en masterclasses bij o.a. Frank van de Laar, Willem Brons en Håkon Austbø. Daarnaast kreeg ze lessen in liedbegeleiding van Marien van Nieukerken en nam ze deel aan liedklassen met verschillende zangers en gastdocenten.
Als uitvoerend pianiste speelt ze zowel graag solorepertoire als kamermuziek. Met fluitiste Linda Speulman heeft Ella zich toegelegd op het fluitrepertoire, en ze verleende haar medewerking aan de opname van Linda’s debuut-cd met daarop het pianokwartet van Dick Kattenburg. Daarnaast is Ella repetitor bij het Oosterbeeks Kamerkoor waarmee ze in de afgelopen jaren al heel veel prachtige muziek heeft mogen uitvoeren. Met enige regelmaat werkt ze samen met diverse koren, van de Achterhoek tot Alkmaar.
Ella is als pianist en muzikaal leider betrokken bij de producties van Collectief Ludvik, waarmee zij op o.a. het Grachtenfestival, O. Rotterdam en De Karavaan Alkmaar te zien was. In 2024 speelden ze de kameropera Keizer in Musis Sacrum Arnhem, in het kader van de herdenking van de Slag om Arnhem. In de daaropvolgende jaren brachten ze meerdere nieuwe producties in première in Arnhem en Alkmaar.
Naast haar werk als uitvoerend pianist is Ella ook een ervaren en bevlogen docente, en is ze als jurylid betrokken bij de De Muziekwedstrijd, een initiatief van het Prinses Christina Concours.
Hanke Scheffer
Hanke Scheffer studeerde in 2019 af voor haar master klassiek piano aan het ArtEZ Conservatorium te Zwolle. Haar docenten waren Frank Peters en Frank van de Laar. Ze volgde masterclasses bij onder andere Håkon Austbø, Einar Steen-Nøkleberg, Juhani Lagerspetz, Carlo Grante en Pascal Devoyon.
Tijdens haar masterstudie concentreerde Hanke zich op kamermuziek en hedendaagse klassieke muziek. Ze maakte deel uit van het Odayin trio, met wie ze deelnam aan jonge meesters Wilp en veel concertervaring opdeed. In 2019 speelde Hanke mee tijdens het 1e Andriessen Festival in Musis Sacrum Arnhem, met RKST21 (bestaande uit leden van PHION & Orkest de Ereprijs) waarmee ze muziek van Louis Andriessen, Martijn Padding en Trevor Grahl uitvoerde. Tegenwoordig vormt ze een viool-pianoduo met violiste Lydia van den Bosch en een cello-pianoduo met Noam Staal.
Samen met Tamara Laverman vormt ze het pianoduo Rabbit & Haas. Sinds 2014 spelen ze samen en hebben al veel ondernomen. In de zomer van 2022 namen ze deel aan de 40e editie van het Orlando Festival te Kerkrade. Hier ontvingen zij masterclasses van o.a. Ellen Corver, Shuann Chai en Katherine Dowling. In 2023 produceerden zij een eigen concerttour “Celestial scrAps”, mede mogelijk gemaakt door het NORMA startersfonds. In 2024 hebben zij dit bijzondere programma bestaande uit muziek van G. Crumb en I. van Emmerik uitgebracht op CD onder label ATTACCA. Een link naar de CD is te vinden in Media.
Hanke werkt graag samen met zangers/zangeressen. Ze volgde een minor liedbegeleiding bij Marien van Nieukerken en nam deel aan liedklasprojecten, met docenten als Thomas Oliemans, Massimo Cottica en Harry van Berne. Ze begeleidt regelmatig liedconcerten van o.a. Lieke van Oostenbrugge, Berber Vis en Harmen Severiens. Verder wordt ze veel gevraagd om koren, musicals en muziektheater te begeleiden. Ze speelde o.a. het Via Crucis van Liszt met het Strijps Kamerkoor, was pianiste in het kwintet van Little Women de musical door Stichting Paperkite Productions en repetitor voor ALETTA, de musical van theater Oostpool. Daarnaast is ze werkzaam als repetitor muziektheater aan Fontys conservatorium.
Een oud instrument in het digitale tijdperk
Als pianodocenten zijn wij de erfgenamen van een eeuwenoud beroep. Tegelijkertijd is de manier waarop leerlingen muziek ontdekken, beleven en leren de afgelopen jaren sterk veranderd.
Kinderen en jongeren groeien tegenwoordig op met muziek die altijd binnen handbereik is. Via Spotify, YouTube, TikTok, streamingdiensten, games en sociale media komen ze dagelijks in aanraking met een enorme verscheidenheid aan muziekstijlen. Vaak beschikken ze al op jonge leeftijd over een smartphone, tablet of computer waarmee ze zelfstandig muziek kunnen beluisteren, opzoeken en delen.
De piano is een traditioneel instrument, maar staat midden in deze digitale wereld. Juist daarom vind ik het belangrijk om aan te sluiten bij de muzikale interesses van de leerling en verbinding te maken tussen het pianospel en de muziek die hen inspireert. Zo blijft pianoles niet alleen een kennismaking met een rijke muzikale traditie, maar ook een creatieve ontdekkingstocht in het heden.
Waarom geen keyboard of elektronische piano?
Ik ben getraind op de piano en heb maar beperkt ervaring met digitale piano's. Terwijl ik graag het keyboard gebruik als interface en hulpmiddel bij het componeren, is het keyboard niet mijn eerste keuze om zelf muziek te maken.
Omdat de piano akoestisch is, is de klank veel ‘rijker’ dan die van een digitale piano. De snaren in de piano trillen met elkaar (sympathische trillingen) en de manier waarmee je de toetsen aanslaat, raakt, aait, etc. maakt, elke keer, een verschil in klank. Ik voel persoonlijk dat een piano ‘leeft’, en het contact is voor mij spannender dan dat met een elektronisch instrument.
Tegelijkertijd zijn moderne digitale piano's de afgelopen jaren sterk verbeterd. Veel instrumenten bieden tegenwoordig een uitstekende aanslag en zeer overtuigende pianoklanken. Voor veel gezinnen zijn ze een praktische keuze wanneer een akoestische piano niet mogelijk is: ze nemen minder ruimte in beslag, hoeven niet gestemd te worden en maken spelen met een hoofdtelefoon mogelijk.
Wat wil ik voor mijn beginnende leerlingen?
De grote meerderheid van mijn leerlingen zullen nooit concertpianist (willen) worden. Mijn ultieme doel is dat een leerling zich zo ontwikkelt dat zij uiteindelijk haar eigen muzikale groei kan sturen. Bij mij zal ze in ieder geval een sterke basis bouwen in muziekmaken. Die basis kan ze gebruiken om zich te ontwikkelen en andere docenten/medemuzikanten vinden die haar kunnen helpen.
Tegelijkertijd houd ik altijd mijn ‘oren’ open voor kinderen die de capaciteit, motivatie en ondersteuning hebben om zich tot professioneel muzikant te ontwikkelen.
Bij alle kinderen gaat het om de balans tussen capaciteit, uitdaging, een aansprekend repertoire en de omgeving om technisch en persoonlijk te groeien.
Leren luisteren
Iedereen die zich bezighoudt met muziekmaken is een muzikant-in-groei. Ik zie het als een van mijn belangrijkste taken als pianodocente om mijn leerlingen te helpen steeds gevoeliger te luisteren naar de klanken en muziek om hen heen.
luisteren à reproduceren à creëren à luisteren is een levenslange cyclus, een cyclus van plezier in de mens/muziek relatie.
Muziek kan worden gemaakt met de stem, het lichaam, eenvoudige percussie-instrumenten, complexe instrumenten (akoestisch en elektronisch), met behulp van muzieksoftware, enzovoort. Ik ben gespecialiseerd in piano, maar geniet van allerlei vormen van muziekmaken en houd oog voor de bredere muzikale ervaringen van mijn leerlingen. Naar welke muziek luisteren zij? Hebben zij ervaring met sport of dans? Welke klanken vinden zij mooi, en kunnen zij eenvoudige melodieën improviseren op de piano?
Auditief begin, geleidelijk leren van notenlezen
Voor mij begint de relatie tussen leerlingen en piano zonder bladmuziek. De piano en de klank zijn vaak al ingewikkeld genoeg. Door eerst auditief te werken komt de leerling in meer direct contact met de piano en de muziek die ze maken. In elk geval wil ik voorkomen dat pianospelen een typvaardigheid wordt zonder dat de muziek van binnen gehoord wordt.
In het begin help ik mijn leerlingen hun oren goed te gebruiken en melodieën enigszins te kunnen vinden, dit in combinatie met simpel en steeds ingewikkelder begeleidingspatronen. In verschillende stadia tijdens dit proces, afhankelijk van het leerling, laat ik ze hun muziekkennis combineren met wat ze zien op een stuk bladmuziek. Vaak gaat het bijna ‘vanzelf’, met een geleidelijk verfijning van de leesvaardigheid.
Uiteindelijk is het principe van notenlezen redelijk eenvoudig. Wat het lastig maakt is dat het notenschrift een abstracte representatie is van beweging, ritme, melodie, dynamiek, etc. Kortom: interpretatie. De leerling moet gemotiveerd genoeg zijn om het zich eigen te maken en het helpt als hij of zij al veel muziek heeft beleeft.
Sommige leerlingen zijn veel sterker in auditief muziek leren terwijl anderen liever lezen. Ik zie het als mijn taak om de zwakke en sterke kanten van elke leerling te ontdekken en hun te motiveren om allerlei vaardigheiden eigen te maken.
Ik heb uitgebreide ervaring met kinderen die nog niet kunnen lezen en die dus piano auditief aanleren. Gedurende vier jaar heb ik als pianodocente gewerkt in het Project Inleidend Piano Onderwijs (het PIPO-project, Koninklijk Conservatorium Den Haag). Dit project is bedoeld om de muzikaliteit in jonge kinderen (gemiddeld vijf jaren oud bij aanvang) te helpen ontwikkelen.
Uitgebreide informatie kunt u vinden op PI: Muziek voor kleuters.
Methode
Al jaren heb ik geen methodeboeken kunnen vinden die volledig in de smaak vielen: voldoende uitgebreid, maar tegelijkertijd aantrekkelijk en inspirerend voor de leerling. Sinds 2015 zijn de pianomethodeboeken van Faber ook in het Nederlands beschikbaar. Met deze methode werk ik met veel plezier. Elk kind leert op zijn eigen manier, maar ik vind dat de Faber-boeken, zeker in de eerste twee leerjaren, leerlingen op een prettige en duidelijke manier kennis laten maken met de basis van muzieknotatie en muzikale begrippen.
Repertoire
De repertoirekeuze is een belangrijk onderdeel van de pianoles. Iedere leerling komt met eigen verwachtingen: Ik wil leren spelen en zingen zoals Billie Eilish; Ik wil muziek kunnen spelen uit mijn favoriete game; Ik wil filmmuziek kunnen spelen; Ik wil spelen zoals mijn broer, zus of vriend(in); of simpelweg: Ik wil muziek maken waar ik trots op ben.
In het begin kies ik vaak muziek die gemakkelijk in het gehoor ligt. Dat kunnen bekende Nederlandse liedjes zijn, liedjes uit bundels zoals Een mandje vol amandelen, muziek uit verschillende pianomethodes, of liedjes die door leerlingen of door mijzelf zijn gemaakt.
Nadat een leerling vrij goed uit de voeten kan met melodie en simpele begeleiding kunnen wij veel verschillende kanten op: klassiek, pop, eenvoudige jazz en blues. Leerlingen kunnen hun favoriete muziek meenemen, bijvoorbeeld van Spotify, YouTube of een film- of gamesoundtrack. Samen kijken we dan hoe we daarvan een speelbare pianoversie kunnen maken. Zo sluit het repertoire aan bij de interesses van de leerling. Alles is mogelijk zolang als de leerling regelmatig speelt en groeit.
Er is tegenwoordig een enorme hoeveelheid bladmuziek online beschikbaar. Websites die ik regelmatig gebruik zijn onder andere: SheetMusicDirect en MusicNotes
Improvisatie
Een pianoleerling begint bij mij al op de eerste les te improviseren. Improvisatie betekent je eigen muziek maken op piano. Bijna niks is leuker, het traint de oren en het is heel geschikt voor duo-spel. Vrij improvisatie, jazz, blues, ostinato bas: wij beginnen gewoon en zien waar het ons brengt. Af en toe geef ik een opdracht om zelf een ritme of een baslijn te bedenken. Dan help ik de leerlingen iets te vinden dat er leuk bij klinkt. Resultaten zijn vaak verrassend en fris.
Ik ben niet gespecialiseerd in specifieke improvisatiegenres zoals jazz, blues, latin, etc. Een leerling die serieus verder wil met een bepaalde stijl zal een andere docent moeten vinden die daarin wel gespecialiseerd is.
Duolessen
Samen muziek maken leert je veel over jezelf en over hoe anderen muziek maken. Samenspel leert je ritmisch te spelen, naar een ander te luisteren terwijl jij ook bezig bent, hoe je mooi kunt begeleiden of juist een melodielijn naar boven kunt brengen. Als je samen improviseert dan hoor je dingen dat je nooit zelfs zou hebben verzonnen.
Voor mij is samenspel een grote uitdaging, en ik ben constant op zoek naar muziek op maat voor de pianoduo’s, de grenzen opzoeken tussen bestaande vier-hands muziek, improvisatie en arrangementen van solo piano werken.
Lees meer over mijn Lesopzet.
Popmuziek en ‘echte pianomuziek'
Ik vind het belangrijk dat de muziekkeuze aansluit bij wat leerlingen bezighoudt. Dat kan muziek zijn die ze thuis luisteren, ontdekken via Spotify, YouTube, films of games, maar ook klassieke muziek. Daarbij heb ik de hulp van de leerling nodig. Als een leerling een favoriet nummer meeneemt naar de les, kijken we samen hoe we daar een speelbare pianoversie van kunnen maken.
Popmuziek kan een leerling goed helpen om akkoorden te leren kennen en vlot te kunnen spelen. Het is ook ontzettend leuk om jezelf te kunnen begeleiden of iemand anders die zingt.
Maar veel popmuziek is niet rijk genoeg om gewenste pianovaardigheiden op te bouwen zoals: een mooie frasering, goede balans tussen verschillende lijnen, een uitgebreid palet van klankkleur.
Voor de ontwikkeling van echte pianovingers en een scherp oor is niks beter dan muziek die voor piano geschreven is door mensen die de instrument van binnenste buiten kennen. Daarom zorg ik voor een goede balans tussen verschillende muziekstijlen.
Lees verder
Mijn ideeën zijn verder uitgebreid in mijn Leerplan Helping the Student Develop a Relationship with Music and the Piano at the Beginning, Intermediate and Advanced Levels van 2002 en mijn scriptie Feminisms, Technology, Improvisation: Pursuing a Libidinal Music Pedagogy van 2005 (allebei in het Engels).